GİRİŞ

Merhaba! Çocukların ve gençlerin sosyal-duygusal ve entelektüel potansiyellerini en üst seviyeye taşımak için yeni bir yaklaşıma doğru yolculuğa hoş geldiniz. Bu yazıda, “DIR®” yani Gelişimsel, Bireysel Farklılıklar ve İlişki Temelli Model’den ve onun uygulama yöntemi olan Floortime’dan bahsedeceğiz. DIR® modeli, Dr. Stanley Greenspan ve Dr. Serena Wieder tarafından geliştirilmiş benzersiz bir müdahale yöntemidir. Özellikle gelişimsel farklılıkları olan çocukları anlamak ve onlara yardımcı olmak için ailelere ve profesyonellere rehberlik eder. Floortime ise bu prensipleri uygulayarak, oyun ve etkileşim yoluyla çocukların kişisel gelişimlerinde kritik kapasiteler kazanmalarını sağlar.

Bu yaklaşım, “The Child with Special Needs” (S. Greenspan & S. Wieder, 1998; Da Capo Press) kitabında sunulan DIRFloortime® modeline dayanmaktadır. Hadi, bu yöntemin temel prensiplerini birlikte keşfedelim.

İlk Adım: Çocuğu Tanımak ve Anlamak

DIRFloortime’ın ilk aşamasında, profesyoneller ve ebeveynler, çocuğun ya da gencin duyusal ihtiyaçlarını, dil, motor beceriler, görsel ve entelektüel işlevlerindeki güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirir. Bu anlayış, aktiviteleri ve etkileşim tarzlarını çocuğun kapasitesini en iyi şekilde destekleyecek şekilde uyarlamalarına yardımcı olur.

İkinci Adım: Sosyal-Duygusal Seviyeyi Belirlemek

Bir sonraki aşama, çocuğun ya da gencin mevcut sosyal-duygusal seviyesini değerlendirmektir. Burada amaç, onların seviyesine inerek etkili bir bağ kurmak, ilişki geliştirmek ve daha yüksek gelişimsel kapasiteleri teşvik etmektir. Bu süreçte, çocuğun doğal ilgi alanlarına ve oyunlarına katılmak, motivasyonu artırır ve normatif duygusal ve entelektüel gelişim basamaklarına geçişi kolaylaştırır.

Yetişkinin Rolü: Kendini Değerlendirme ve Uyarlanabilirlik

DIRFloortime’ın en kritik unsurlarından biri, yetişkinlerin kendi ilişki eğilimlerini değerlendirmeyi öğrenmesidir. Yetişkinler, bu süreçte daha uyarlanabilir hale gelir ve çocukların veya gençlerin zamanla kendilerini daha iyi anlamalarına yardımcı olur. Araştırmalar, ebeveynin öz-yansıtma ve farkındalığının, çocuklara sağlanan duygusal uyum ve düzenleme becerileri için vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Bu, çocukların kendi zihinlerini ve başkalarının zihinlerini anlama yeteneğini geliştirir.

DIRFloortime’ın Temel Amaçları ve Yöntemi

DIRFloortime, davranışsal prensiplere dayanan geleneksel tedavi yaklaşımlarından farklı olarak gelişimsel psikoloji araştırmalarına ve uygulamalarına dayanır. Modelin hedefleri geniş kapsamlıdır: odaklanma, yakınlık, girişimcilik, karşılıklılık, amaçlılık, hayal gücü, mantıklı düşünme, neşe, spontane hareket, empati ve öz-farkındalık. Bu hedeflere ulaşmanın yolu ise keyiflidir: oyun ve sıcak, uyumlu ilişkiler. Bu süreçte ortaya çıkan olumlu duygular, derin öğrenme ve beyin entegrasyonu için kritik bir rol oynar.

Bilimsel Kanıtlar

Araştırmalar (Casenhiser, Shanker & Stieben, 2013; Pajareya & Nopmaneejumruslers, 2011; Solomon, Necheles, Ferch & Bruckman, 2007), Dr. Greenspan ve Dr. Wieder’in yaklaşımını bilimsel olarak doğrulamıştır. DIRFloortime stratejileri, beynin tüm ana sistemlerini aynı anda harekete geçirir ve duygunun terapötik gücünden yararlanır. Bu, gelişimsel sorunların temel nedenine odaklanır ve yöntemin benzersiz dönüştürücü gücünü açıklar.

DIRFloortime Piramidi

DIRFloortime Piramidi, Dr. Greenspan ve Dr. Wieder’in modelini görselleştirmenin harika bir yoludur. Modelin temel fikrini şu şekilde özetleyebiliriz:

Yetişkinler Floortime sırasında:

• Uyumu yakalar,
• Katılım sağlar,
• Yanıt verir,
• Genişletir,
• Hayali oyunlara girer,
• Zorluklar sunar,
• Ve çocukla birlikte derinlemesine düşünür.

Çocuklar ve gençler Floortime sırasında:

• Kendilerini düzenler,
• Bağlantı kurar,
• Karşılıklı etkileşimde bulunur,
• İletişim kurar ve müzakere eder,
• Hayal eder ve yaratır,
• Duygusal ve mantıksal düşünme becerilerini geliştirir,
• Ve kendilerini ve dünyayı derinlemesine düşünmeyi öğrenir.

Bu süreçte yetişkinler harekete geçer, çocuklar büyür. DIRFloortime’ın sunduğu bu yolculuk, yalnızca bireyin potansiyelini ortaya çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda daha uyumlu, anlamlı ve neşeli bir gelişim yolculuğu sunar.